Defteran Bilgi
Şahıs Şirketi Nasıl Kurulur?
“Şahıs şirketi” günlük kullanımda çoğunlukla bir gerçek kişinin kendi adına ticari veya mesleki faaliyette bulunmasını ifade eder; limited şirket gibi ayrı bir sermaye şirketi türü değildir. İzlenecek yol, faaliyetin ticari kazanç mı yoksa serbest meslek faaliyeti mi olduğuna göre değişir.
Konunun özeti
Kısa yanıt
Kuruluş süreci; faaliyetin ve adresin belirlenmesi, vergi mükellefiyetinin tesis edilmesi, uygulanacak kayıt ve belge düzeninin kurulması, gerekiyorsa sicil veya oda işlemlerinin ve 4/b sigortalılık kontrolünün tamamlanmasından oluşur.
- Faaliyet türü, NACE kodu ve işyeri adresi başvuru öncesinde netleştirilmelidir.
- İşe başlama bildirimi ve sonraki vergi yükümlülükleri GİB’in güncel kanalları üzerinden kontrol edilmelidir.
- Sicil, oda ve sosyal güvenlik adımları faaliyet ve kişisel sigortalılık durumuna göre ayrıca doğrulanmalıdır.
Kapsam ve resmî süreç
Şahıs şirketi kavramı ve kapsamı
Mevzuatta her durumda “şahıs şirketi” adıyla kurulan tek bir yapı bulunmaz. Arama terimi çoğunlukla gerçek kişi tacirin ticari işletmesini veya gerçek kişinin serbest meslek mükellefiyetini anlatır. Adi ortaklık, kollektif ve komandit şirketler ise farklı hukuki yapılardır.
Faaliyetin niteliği; gelir unsuru, tutulacak kayıtlar, düzenlenecek belgeler, sicil ve oda işlemleri üzerinde belirleyicidir. Bu sınıflandırma başvuru yapılmadan önce bir SMMM ve gerektiğinde ilgili meslek kuruluşuyla doğrulanmalıdır.
Başvuru öncesi bilgi ve belgeler
Gerekli belge listesi başvuru kanalı, faaliyet ve işyeri durumuna göre değişebilir. Kimlik ve iletişim bilgileri, işyeri adresini destekleyen belgeler, faaliyet açıklaması ve uygun NACE kodu temel hazırlık başlıklarıdır.
- Kimlik, iletişim ve Dijital Vergi Dairesi erişim bilgileri
- Faaliyet konusu ile bu faaliyete uygun NACE kodu
- İşyeri adresi ve adres kullanımını gösteren güncel belgeler
- Varsa işyeri açma, mesleki izin veya ruhsat gereklilikleri
- Fatura, e-belge ve kayıt düzenine ilişkin başlangıç planı
Resmî süreç ve kontrol noktaları
Gerçek kişilerde işe başlama bildirimi, GİB’in belirlediği süre ve yöntemlere uygun olarak Dijital Vergi Dairesi, vergi dairesi veya yetkili meslek mensubu üzerinden yürütülür. Başvurunun ardından sicil bilgilerinin, faaliyet kodunun ve adresin doğru işlendiği kontrol edilmelidir.
Defter-Beyan Sistemi, e-belge, beyanname ve ödeme yükümlülükleri faaliyet ile mükellefiyet türüne göre belirlenir. Ticaret sicili, esnaf sicili veya oda kaydı her faaliyet için aynı biçimde uygulanmadığından ilgili sicil ya da oda nezdinde ayrıca teyit edilmelidir.
Değişken hükümler ve profesyonel doğrulama
4/b sigortalılık, devam eden 4/a çalışması, emeklilik durumu veya başka bir sigortalılık statüsüyle birlikte değerlendirilir. Otomatik bildirim yapılmış olsa bile SGK tescil kaydı e-Devlet ve SGK kanallarından kontrol edilmelidir.
Vergi türleri, istisnalar, ruhsatlar ve e-belge yükümlülükleri faaliyete ve güncel mevzuata bağlıdır. Bu rehber genel bilgi verir; başvuru tarihi itibarıyla GİB, SGK, ilgili sicil veya oda ve SMMM görüşü esas alınmalıdır.
Karşılaştırma
Gerçek kişi işletmesi, limited ve anonim şirket karşılaştırması
Bu tablo üç farklı yapıyı yan yana koyar: (1) gerçek kişinin kendi adına yürüttüğü ticari veya mesleki faaliyet — günlük dilde çoğu zaman “şahıs şirketi” denir; (2) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndaki (TTK) limited şirket; (3) TTK’daki anonim şirket. TTK’daki adi ortaklık, kollektif ve komandit şirketler bu tabloda yer almaz. Vergi, SGK, sermaye ve sorumluluk hükümleri faaliyet, ciro, ortaklık görevi ve kişisel duruma göre değişir; kuruluş kararından önce güncel mevzuat, ticaret sicili, GİB ve SGK kayıtları ile SMMM görüşü esas alınmalıdır.
| Kriter | Gerçek kişi (şahıs) | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Hukuki dayanak | 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK): gerçek kişilerin gelir unsurları (ticari kazanç, serbest meslek kazancı vb.). Ticari faaliyet TTK’daki tacir/esnaf ve sicil hükümleriyle birlikte değerlendirilir. | 6102 sayılı TTK md. 573 vd.: limited şirket; sermayesi belirli, paylara bölünmüş, ortak sayısı sınırlı sermaye şirketi. | 6102 sayılı TTK md. 329 vd.: anonim şirket; sermayesi paylara bölünmüş, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu tüzel kişi. |
| Tüzel kişilik | Ayrı tüzel kişilik yok; işletme gerçek kişi adına yürütülür. Alacaklılar doğrudan gerçek kişinin malvarlığına yönelir (vergi/SGK hükümleri ayrı). | Ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır; ortaklardan ayrı “limited şirket” unvanı altında faaliyet gösterir. | Ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır; pay sahipleri şirketten ayrıdır; şirket borçları kural olarak şirket malvarlığıyla sınırlıdır (TTK md. 329). |
| Kuruluş — özet akış | Faaliyet türü (ticari kazanç / serbest meslek) → NACE → işyeri adresi → GİB’e işe başlama bildirimi (10 gün) → faaliyete göre sicil/oda → Defter-Beyan veya mesleki defter → e-belge/YNÖKC koşulları. | Ortaklık kararları → şirket sözleşmesi (MERSİS) → ticaret sicili tescil dosyası → tescil → vergi sicili, banka, defter, SGK işyeri (çalışan varsa), e-belge. | Kurucular → ana sözleşme (MERSİS) → asgari sermaye taahhüdü ve ödeme planı → ticaret sicili tescili → tescil sonrası vergi, defter, SGK, bağımsız denetim (eşik aşılırsa). |
| Kuruluş platformu | GİB Dijital Vergi Dairesi; faaliyete göre ticaret sicili, esnaf sicili veya meslek odası. | MERSİS (mersis.gtb.gov.tr) + ilgili ticaret sicili müdürlüğü. | MERSİS + ilgili ticaret sicili müdürlüğü. Halka arz, SPK veya belirli sektörlerde ek izinler gerekebilir. |
| Asgari sermaye (01.01.2024 sonrası yeni kuruluş) | Kanuni asgari sermaye şartı yok. | En az 50.000 TL esas sermaye (7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; TTK md. 580). Nakdi sermayenin tescilden önce en az ¼’ü ödenir; kalan kısım 24 ay içinde tamamlanır (TTK md. 581). | En az 250.000 TL çıkarılmış sermaye (7887 sayılı Karar; TTK md. 332). Nakdi sermayenin en az ¼’ü tescilden önce ödenir; kalan 24 ay içinde. Kayıtlı sermaye sistemindeki halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi en az 500.000 TL. |
| Eski şirketler — sermaye uyumu | Uygulanmaz. | 01.01.2024’ten önce kurulmuş ve sermayesi 50.000 TL’nin altında kalan limited şirketler, 7511 sayılı Kanun ile eklenen TTK Geçici md. 15 uyarınca sermayelerini en geç 31.12.2026’ya kadar 50.000 TL’ye yükseltmelidir; aksi halde infisah etmiş sayılırlar. | Sermayesi 250.000 TL’nin altında kalan anonim şirketler aynı Geçici md. 15 ile 31.12.2026’ya kadar 250.000 TL’ye (kayıtlı sermaye sistemindeki halka açık olmayanlarda 500.000 TL’ye) uyum sağlamalıdır; aksi halde infisah veya kayıtlı sermaye sisteminden çıkmış sayılma sonucu doğabilir. |
| Ortak / pay sahibi sınırı | Ortaklık yapısı yok; tek veya birden fazla gerçek kişi ayrı mükellefiyetler açabilir. | En çok 50 ortak (TTK md. 574). Tek ortaklı limited mümkündür. | Pay sahibi sayısında TTK’da limited’deki gibi 50 kişi sınırı yoktur; halka arz ile pay sahibi sayısı artabilir. |
| Yönetim organı | Gerçek kişi işletmeyi bizzat yürütür; vekâlet veya çalışan istihdam edebilir. | En az bir müdür; müdürlük şirket sözleşmesinde ve ticaret sicilinde gösterilir. Ortak olmayan müdür atanabilir. | Zorunlu organlar: genel kurul + yönetim kurulu. Yönetim kurulu en az bir üyeden oluşur; görev süresi ana sözleşmede (TTK md. 366 vd.). |
| Kanuni temsil | Gerçek kişi; vekâletname ile temsilci atanabilir. | Müdür(ler) şirketi temsil eder; imza yetkisi şirket sözleşmesi ve sicil kaydında. | Yönetim kurulu şirketi temsil eder; imza yetkisi ana sözleşme ve iç yönerge ile; murahhas üye atanabilir. |
| Pay devri / halka arz | İşletme devri sözleşme ve vergi/SGK süreçleriyle; “pay devri” kavramı yok. | Pay devri noter sözleşmesi, pay defteri, ortaklar kurulu kararı ve ticaret sicili tescili ile (TTK md. 595 vd.). Halka arz yok. | Pay senedi veya nama yazılı pay; devralma hükümleri ana sözleşmede. Halka arz SPK mevzuatına tabidir; borsada işlem gören şirketler ayrı yükümlülük altındadır. |
| Vergi türü | GVK kapsamında gelir vergisi: ticari kazanç veya serbest meslek kazancı (faaliyete göre). | 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) kapsamında kurumlar vergisi; şirket kazancı şirket bünyesinde vergilendirilir. | KVK kapsamında kurumlar vergisi; dağıtılan kâr payı stopajı ayrı hükümlere tabidir. |
| Beyan ve geçici vergi | Yıllık gelir vergisi beyannamesi (ticari/serbest meslek); geçici vergi mükellefiyet türüne göre. Basit usul şartları varsa basit usul uygulanabilir. | Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi; geçici vergi. Muhtasar, KDV, e-beyan yükümlülükleri faaliyete göre. | Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi; geçici vergi. Bağımsız denetim raporu eşik aşıldığında ek yükümlülük. |
| Defter ve kayıt düzeni | VUK’a göre: basit usul, işletme hesabı (Defter-Beyan) veya bilanço esası (birinci sınıf tacir). Defter-Beyan’da dijital saklama yeterli; kağıt zorunluluğu yok. | TTK + VUK: envanter, yevmiye, kebir defterleri; bilanço ve gelir tablosu. e-Defter/e-Beyan koşulları GİB duyurularına göre. | TTK + VUK: anonim şirket defterleri; e-Defter yükümlülüğü eşiklere göre. Bağımsız denetim TTK md. 397 vd. eşiklerine tabi. |
| 4/b (Bağ-Kur) — kim kapsamda? | 5510 md. 4/1-b: kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan gelir vergisi mükellefleri (ticari kazanç / serbest meslek) kural olarak 4/b kapsamında değerlendirilir. Emeklilik, 4/a çalışması vb. kişisel durumlar sonucu değiştirir. | 5510 md. 4/1-b/3: “Diğer şirketlerin tüm ortakları” ifadesi kapsamında limited şirket ortakları 4/b sigortalı sayılır — yönetim görevi şart değildir. | 5510 md. 4/1-b/3: yalnızca yönetim kurulu üyesi olan ortaklar 4/b kapsamında sayılır. Yönetim kurulunda olmayan pay sahipleri bu sıfatlarından dolayı 4/b’ye alınmaz. |
| 4/b tescil bildirimi | Vergi mükellefiyeti / sicil kaynaklı bildirim; SGK tescil e-Devlet ve SGK’dan teyit edilmeli. | Ticaret siciline tescil tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde ticaret sicili memurluğu SGK’ya bildirir. Hisse devrinde ortaklar kurulu kararı tarihi esas alınır. | Yönetim kurulu üyeliğine seçilme tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde şirket yetkilileri SGK’ya bildirir. |
| Kendi şirketinde 4/a (SSK) çalışma | 5510 md. 53: 4/b kapsamındaki kişiler kendilerine ait veya ortak oldukları işyerinden 4/a sigortalı bildirilemez (istisnalar kanunda). | Limited ortak kendi limited şirketinde 4/a olamaz; başka bir işverende 4/a mümkün olabilir. | Yönetim kurulu üyesi olmayan anonim ortak kendi anonim şirketinde 4/a olabilir; yönetim kurulu üyesi olan ortak 4/b’de olduğu sürece kendi şirketinde 4/a bildirilemez. |
| Özel hukuk alacaklılarına karşı sorumluluk | Tüm işletme borçlarından gerçek kişi sorumludur; malvarlığı ayrımı yoktur (istisna: evlilik mal rejimi hükümleri). | TTK md. 602: ortaklar yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye payları ve sözleşmedeki ek yükümlülüklerle sorumludur; şirket borçları şirket malvarlığından ödenir. | TTK md. 329: pay sahipleri yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payları kadar ve şirkete karşı sorumludur. |
| Kamu alacakları (vergi, SGK vb.) | Amme alacağı doğrudan gerçek kişi mükellef/tacir üzerinden takip edilir; 6183 md. 35 ortaklık hükümleri uygulanmaz. | 6183 md. 35: şirketten tahsil edilemeyen amme alacağından ortaklar sermaye payı oranında doğrudan sorumlu tutulabilir. 6183 mükerrer md. 35: müdürler borcun tamamından sorumlu olabilir. | 6183 mükerrer md. 35: şirketten tahsil edilemeyen amme alacağı kanuni temsilcilerden (yönetim kurulu) müteselsilen tahsil edilebilir. Yalnız pay sahibi olan ortak 6183 md. 35 kapsamında değildir. |
| e-Fatura / e-Arşiv | GİB tebliğlerine göre ciro, belge tutarı, sektör ve mükellefiyet türüne bağlı; başlangıçta zorunlu olmayabilir. | Kurumlar vergisi mükellefi e-belge yükümlülükleri GİB listelerine göre; tescil sonrası GİB kaydı kontrol edilmeli. | Kurumlar vergisi mükellefi; büyük ölçekli mükelleflerde e-Defter/e-Fatura geniş uygulama alanı bulur. |
| Bağımsız denetim | Uygulanmaz (gerçek kişi finansal tabloları TTK bağımsız denetim kapsamında değildir). | TTK md. 397 eşiklerini aşan limited şirketlerde bağımsız denetim zorunlu olabilir. | TTK md. 397 eşiklerini aşan anonim şirketlerde bağımsız denetim zorunludur; halka açık şirketlerde ek SPK düzenlemeleri. |
| Kuruluş maliyeti ve süre (genel) | En düşük başlangıç maliyeti; noter/sicil harcı yok veya sınırlı. Süre: GİB bildirimi ve sicil adımlarına göre birkaç gün–birkaç hafta. | Noter, ticaret sicili harcı, rekabet payı, mühür; toplam maliyet ile ve faaliyete göre değişir. MERSİS + tescil genelde 1–2 hafta. | Limited’den yüksek sermaye eşiği ve kuruluş dosyası; noter/sicil/harc kalemleri daha yüksek. Tescil süreci benzer; sermaye blokajı planlanmalı. |
| Tipik profil (genel çerçeve) | Tek kişi, düşük–orta hacim, hızlı başlangıç; kişisel malvarlık riskini kabul eden girişimci. | Ortaklı KOBİ; sınırlı ortak sayısı; tüzel kişilik ve pay yapısı isteyen; ortakların 4/b ve 6183 md. 35 riskini gözeten yapı. | Yatırımcı, pay devri veya halka arz hedefi; yüksek sermaye; yönetim kurulu ve bağımsız denetim disiplini. |
Bu tablo genel bilgi verir; bireysel durumunuz için bağlayıcı değildir. Asgari sermaye tutarları 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 25.11.2023) ve TTK md. 332/580; 31.12.2026 uyumu TTK Geçici md. 15 (7511 sayılı Kanun, RG 29.05.2024); vergi yükümlülükleri GİB; 4/b kapsamı 5510 sayılı Kanun md. 4 ve 53; kamu alacağı sorumluluğu 6183 sayılı Kanun md. 35 ve mükerrer md. 35 hükümlerine göre işlem tarihinde doğrulanmalıdır. Defteran kuruluş, tescil, beyanname, bordro veya resmi muhasebe işlemi yapmaz.
Tablo kaynakları
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
- Ticaret Bakanlığı — Asgari sermaye artışı duyurusu (Karar 7887)
- GİB — İşe Yeni Başlayan Ticari Kazanç Mükellefleri Rehberi 2026
- GİB — İşe Yeni Başlayan Kurumlar Vergisi Mükellefleri Rehberi 2026
- GİB Dijital Vergi Dairesi
- SGK — Bağımsız Çalışanların Yükümlülükleri
- MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi)
Uygulama adımları
Şahıs şirketi kuruluş süreci nasıl yürütülür?
Aşağıdaki sıra genel kontrol çerçevesidir; faaliyet ve kişisel duruma bağlı özel yükümlülükler resmî kurumlarla doğrulanmalıdır.
Faaliyet türünü ve adresi belirleyin
Faaliyetin ticari kazanç mı yoksa serbest meslek faaliyeti mi olduğunu, uygun NACE kodunu ve işyeri adresini SMMM ile doğrulayın.
Başvuru belgelerini hazırlayın
Kimlik, iletişim, adres ve faaliyete özel izin veya ruhsat belgelerini güncel GİB ve ilgili kurum listelerine göre tamamlayın.
Vergi mükellefiyetini tesis ettirin
İşe başlama bildirimini GİB’in güncel süre ve kanallarına uygun biçimde verin; sicil, vergi dairesi ve faaliyet kodu bilgilerini kontrol edin.
Sicil, oda ve 4/b durumunu doğrulayın
Faaliyete göre gereken sicil veya oda kaydını ilgili kurumdan, sigortalılık tescilini ise SGK’dan teyit edin.
Kayıt ve belge düzenini kurun
Fatura, e-belge, gelir-gider ve saklama yükümlülüklerini SMMM ile belirleyin; yasal süreç tamamlandıktan sonra ön muhasebe kayıtlarını düzenli tutmaya başlayın.
Sıkça sorulan sorular
Şahıs Şirketi Nasıl Kurulur — sorular
Kaynak ve güncellik
Resmî kaynaklar ve son güncelleme
Son güncelleme: . Mevzuat ve kurum uygulamaları değişebileceğinden işlem tarihinde güncel resmî açıklamaları kontrol edin.
İlgili rehberler
Diğer bilgi rehberleri
- Limited Şirket Nasıl Kurulur
- Anonim Şirket Nasıl Kurulur
- Vergi Levhası Nasıl Alınır
- Bağ-Kur Rehberi
- Ön Muhasebe Nedir
- Ön Muhasebe Programı Nasıl Seçilir
- Excel’den Ön Muhasebe Programına Geçiş
- KDV Tevkifatı Nedir
- Basit Ön Muhasebe Programı
- Online Ön Muhasebe Programı
- Küçük İşletmeler İçin Ön Muhasebe Programı
- Ön Muhasebe Programı Özellikleri
- Müşteri Takip Programı
İlgili kaynaklar
Aynı konuda rehber, hesaplama ve sözlük sayfalarına geçin.
Yasal süreç tamamlandıktan sonra
Ön muhasebe kayıtlarınızı düzenleyin
Defteran; kuruluş, tescil, beyanname, bordro, SGK veya yasal muhasebe işlemlerini gerçekleştirmez. Resmî süreçler tamamlandıktan sonra fatura, cari, gelir-gider ve nakit kayıtlarınızı düzenli izlemek için kullanılabilir.