Defteran Bilgi
Bağ-Kur Rehberi: 4/b Sigortalılık
Bağ-Kur, bugün 5510 sayılı Kanun kapsamındaki 4/b sigortalılığı için kullanılan yerleşik addır. Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile kanunda belirtilen bazı şirket ortakları bu statü kapsamında değerlendirilir.
Konunun özeti
Kısa yanıt
Vergi mükellefiyeti, sicil veya şirket ortaklığı sonrasında 4/b tescilinin doğru tarihle oluşup oluşmadığı SGK kayıtlarından kontrol edilir. Başka bir sigortalılık statüsü, emeklilik, ortaklık değişikliği, prim borcu veya teşvik koşulu varsa değerlendirme kişisel kayıtlar üzerinden yapılır.
- 4/b kapsamı faaliyet ve ortaklık türüne göre 5510 sayılı Kanun uyarınca belirlenir.
- 4/a ve 4/b statülerinin çakışması otomatik ve tek cümlelik bir kuralla açıklanamaz.
- Prim, teşvik, borç ve sağlık aktivasyonu güncel SGK kayıtlarından ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Kapsam ve resmî süreç
4/b sigortalılığı kimleri kapsar?
Hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan kanunda sayılanlar 4/b kapsamındadır. Gelir vergisi mükellefleri, gelir vergisinden muaf olup ilgili sicile kayıtlı kişiler ve belirli şirket ortakları için farklı bildirim kaynakları bulunur.
Limited şirket ortakları kural olarak 4/b kapsamında sayılır. Anonim şirketlerde ise her pay sahibi değil, yönetim kurulu üyesi olan ortaklar kapsam yönünden değerlendirilir. Ortaklık ve görev değişiklikleri sigortalılık tarihini etkileyebilir.
Tescil için gereken bilgi ve kayıtlar
4/b bildirimleri çoğu durumda vergi dairesi, ticaret sicili, esnaf sicili veya şirket yetkilileri tarafından SGK’ya iletilir. Bu aktarım, sigortalının kayıtları kontrol etme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
- Vergi mükellefiyetinin başlangıç ve varsa terk tarihleri
- Şirket ortaklığı, pay ve yönetim görevinin başlangıç veya bitiş kayıtları
- Ticaret sicili ya da esnaf sicili tescil bilgileri
- Mevcut 4/a, 4/b veya 4/c hizmet kayıtları
- Emeklilik, yurt dışı çalışma veya isteğe bağlı sigorta gibi özel durumlar
Tescil, hizmet ve prim kontrolleri
e-Devlet ve SGK hizmetlerinde tescil statüsü, başlangıç tarihi, hizmet dökümü ve prim borcu ayrı ekran veya kayıtlar üzerinden incelenebilir. Vergi veya sicil başlangıcı ile SGK başlangıcı arasında uyumsuzluk varsa dayanak belgelerle SGK’ya başvurulmalıdır.
Prim tutarı, ödeme indirimi ve teşvikler ilgili dönemin prime esas kazanç sınırları ile güncel mevzuata bağlıdır. Sabit bir tutar üzerinden uzun vadeli plan yapılmamalı; SGK tahakkuk ve borç kayıtları düzenli kontrol edilmelidir.
4/a–4/b çakışması ve diğer değişken durumlar
Bir kişinin aynı dönemde hizmet akdiyle çalışması ve 4/b kapsamına giren faaliyeti bulunması halinde uygulanacak statü; faaliyet tarihleri, çalışılan işyerinin kişiye ait veya ortak olunan işyeri olup olmaması ve 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenir. Kişi, kendisine ait veya ortak olduğu işyerinden 4/a kapsamında bildirilemez.
Prim borcunun sağlık hizmetlerinden yararlanmaya etkisi, borç yapılandırmaları ve geçici düzenlemeler dönemsel olarak değişebilir. Sağlık aktivasyonu ve hak sahipliği yalnızca genel bilgiye dayanarak değerlendirilmemeli, SPAS ve SGK kayıtlarından kontrol edilmelidir.
Uygulama adımları
4/b tescil ve prim durumu nasıl kontrol edilir?
Kontrol, kişinin vergi, sicil, ortaklık ve diğer sigortalılık kayıtları birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.
Kapsama neden olan kaydı belirleyin
Vergi mükellefiyeti, esnaf veya ticaret sicili ya da şirket ortaklığı bilgilerinden hangisinin 4/b kapsamına dayanak oluşturduğunu tespit edin.
Diğer sigortalılık statülerini çıkarın
Aynı dönemdeki 4/a veya 4/c çalışmasını, emeklilik ve isteğe bağlı sigorta kayıtlarını başlangıç ve bitiş tarihleriyle birlikte kontrol edin.
SGK tescil ve hizmet kaydını karşılaştırın
4/b başlangıç ve varsa bitiş tarihlerini vergi, sicil ve ortaklık belgeleriyle karşılaştırın; uyumsuzluk varsa SGK’ya başvurun.
Prim ve teşvik koşullarını doğrulayın
Güncel tahakkuk, borç, ödeme indirimi veya teşvik koşullarını SGK’nın resmî kanallarından kontrol edin.
Düzenli kayıt ve nakit planı oluşturun
SGK yükümlülüğünü işletmenin yasal muhasebesinden ayrı tutmadan SMMM ile izleyin; ödeme planı netleştikten sonra ön muhasebe nakit kayıtlarına yansıtın.
Sıkça sorulan sorular
Bağ-Kur Rehberi — sorular
Kaynak ve güncellik
Resmî kaynaklar ve son güncelleme
Son güncelleme: . Mevzuat ve kurum uygulamaları değişebileceğinden işlem tarihinde güncel resmî açıklamaları kontrol edin.
İlgili rehberler
Diğer bilgi rehberleri
İlgili kaynaklar
Aynı konuda rehber, hesaplama ve sözlük sayfalarına geçin.
Yasal süreç tamamlandıktan sonra
Ön muhasebe kayıtlarınızı düzenleyin
Defteran; kuruluş, tescil, beyanname, bordro, SGK veya yasal muhasebe işlemlerini gerçekleştirmez. Resmî süreçler tamamlandıktan sonra fatura, cari, gelir-gider ve nakit kayıtlarınızı düzenli izlemek için kullanılabilir.